محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1733

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

ارسال داشته كه از قرار ذيل است : در شهر قديم شوش واقع در چهار فرسخى شوشتر آثار عمارات عاليه از زير خاك نمودار شده از جمله عمارت اردشير درازدست است كه آن عبارت از سى و شش ستون سنگ يكپارچه و فاصلهء هر ستون هفت ذرع و بلندى ستونها به علت افتادن و شكستن معلوم نيست لكن از زير ستون و سرستون كه اكثر صورت گوساله و غيره دارد معلوم مىشود كه ستونها بسيار بلند بوده با وجود اينكه در صحراى عربستان يكپارچه سنگ پيدا نمىشود سى و شش زيرستون هم در پيش روى همين عمارت رو به شمال آن پيدا شده و دليل است كه اينجا جاى سلام بوده ، اين عمارت در طرح و وضع مثل تخت جمشيد است ، در بعضى از ستونها عبارات به خطّ سريانى و كلدانى منقور است ، آجرها به وزن هفت هشت من در اينجا كار كرده‌اند ، در بالاى يك عمارت قدرى پول سفيد مسكوك به خط كوفى بيرون آمده معلوم مىشود بعد از غلبهء عرب اين پولها را دفن كرده‌اند و اين پولها سكهء بصره و دمشق و واسط و مرو و هرات و نيشابور و دارابجرد و اصطخر بود ، تاريخ سكّهء پول يكصد و پنج هجرى است و تعجّب است كه چگونه در اين مدّت مديد پولها به اين صفا و تازگى مانده . شهر خرّم‌آباد را كه آب جارى نداشت نواب احتشام الدوله داراى آب جارى كردند - نواب بهادر ميرزا مرحوم شد - ميرزا محمّد مستوفى به لقب قوام الدوله ملقب گرديد - از دربار روس نشان سنت‌انا از مرتبهء دويّم دوره الماس به حكيم كلوكه حكيمباشى مرحمت شد - قلعهء نسكن و قلعهء سرباز بلوچستان مفتوح و مسخّر گرديد - كهندل خان كه لشكر به هرات كشيده بود منهزم شده رفته كمك از كابل و قندهار طلبيده است - در چمن قهقهه سه فرسخى مشهد مقدّس شش مرغ به هم رسيده كه هر يكى از گوسفندى بزرگتر مىباشند - عمارات جديد سلطانى در دار الخلافه ساخته مزيد بر عمارت قديم نمودند ، و حكم شد مريضخانه ما بين قراولخانه‌هاى دروازه دولت و دروازه قزوين كه جاى چهارصد نفر مريض و منزل اطبّا و مطبخ و غيره داشته باشد بسازند . و عدّهء توپها چون زياد شده انبارى جديد نيز پهلوى انبار قديم ساخته شد ، و باغات و عمارات بيرون شهر را از قبيل